Spirituele omgang met bomenonderhoud

Ik ben beheerder van een mooi landgoed waar een spirituele stichting is gevestigd en daar haar activiteiten uitvoert. Helaas is er een strijd uitgebroken tussen bestuur en de mensen die het bos onderhouden. Het spitst zich toe op de renovatie van een bijzondere tuin.

In het verleden heb ik met deze bomen gesproken hoe we dat het beste konden aanpakken. De tuin is namelijk ontworpen volgens een bepaald principe met een groot aantal coniferen die nu, honderd jaar later, zeer uit de kluiten zijn gewassen en het tuinontwerp niet meer herkenbaar laten zijn. De coniferen moeten plaats maken voor kleinere exemplaren om weer in het oorspronkelijke ontwerp te passen. Toen hebben de coniferen mij gezegd dat de mooiste methode is om aan te kondigen dat we ze gaan kappen en vervangen door nieuwe kleinere exemplaren twee jaar voor de werkelijke kap. En om er vast kleine jonge boompjes bij te zetten, zodat de boomgeesten alle tijd hebben om te verhuizen naar de nieuwe coniferen. Het zou mooi zijn als die overgang twee jaar zou kunnen duren.

Het bestuur heeft een zorgvuldige afweging laten maken door een helderziende, die vooral op engelen gericht is. De keus werd gemaakt om alle coniferen in één keer te kappen en de wortels eruit te vrezen en dan nieuwe coniferen te planten. Mooi is om te zien dat een deel van de coniferen reeds aan hun afstervingsproces begonnen was. Dus door ze de tijd te geven zou het hebben kunnen werken. De coniferen hebben me laten weten dat dit niet de mooiste manier is, maar dat ze het accepteren en de harmonie belangrijker vinden dan hun welzijn.

Er is nog een ander punt. Iemand van het bestuur is met een bedrijf die bomen kapt door het bos gelopen en heeft een groot aantal bomen (ik schat ca. 80 bomen) aangemerkt als te kappen of grote dode delen eruit te halen. Door het bos lopend geven de bomen mij aan dat ze dit wel heel plotseling vinden en vragen ze tijd om hier aan te wennen en hun eigen voorbereidingen te treffen. Van dat grote aantal bomen is bijna de helft dood, zou geen probleem mogen zijn, maar is het wel, en de andere helft zijn bomen die bosbouwkundig het moeilijk hebben. Bijvoorbeeld een hele smalle esdoorn die het onder een beuk gered heeft om ook een plekje licht te krijgen bijvoorbeeld. Dit soort struggelaars, echte overlevers, worden nu ook gekapt en een enkele grote boom omdat hij licht wegneemt uit de meditatie tuin. De bomen vragen respijt, geef ze de tijd om te wennen aan het idee dat ze gekapt worden. Maar ook hier geldt, harmonie is belangrijker dan wat er uiteindelijk besloten wordt, vinden de bomen.

Ik begreep iets niet van de dode bomen die toch een probleem zijn om te kappen. Mij werd duidelijk gemaakt dat dit komt omdat dode bomen vol leven kunnen zitten. Leven van insecten en vogels die er in nestelen, maar ook leven van boomgeesten die zich erin gevestigd hebben. Je kunt dode bomen die belevendigd zijn door een boomgeest herkennen doordat ze veelal nog recht overeind staan, terwijl ze eigenlijk hadden kunnen en moeten omvallen. Er staan op het terrein een aantal van dit soort door boomgeesten belevendigde bomen, zoals de bekende beuk in de beukenlaan bij de tennisbaan en enkele tamme kastanjes. Er zijn er veel meer, maar dit zijn degene die ik (M) ken.

Later leerde ik in het bos dat bomen die dood lijken, helemaal nog niet dood zijn. Zo’n afstervingsproces kan tientallen jaren duren en zolang kan een schijnbare dode boom overeind blijven staan. Uiteraard zijn die bomen wel kwetsbaarder voor stormen en andere schadelijke invloeden als parasieten.

We zijn nu zeven jaar verder en het is mogelijk een conclusie te trekken. De coniferen die in één keer vervangen werden vonden het moeilijk maar hebben zich erbij neergelegd omdat ze harmonie belangrijker vonden dan hun tijdelijke verdriet. Ruim 30% van de vervangende coniferen zijn niet aangeslagen en zijn opnieuw vervangen. De bomen eromheen meenden dat de boomgeesten die in de oude coniferen huisden, onvoldoende kans hebben gekregen de overstap naar de nieuwe jonge coniferen te maken. Dat kun je achteraf beschouwen als een gemiste kans.

Van de 80 bomen die op de nominatie stonden om gekapt te worden zijn er inderdaad enkele dode helaas gekapt. Ik zeg helaas want dode bomen en dood hout is ongelooflijk belangrijk voor een levendig bos. En goed voor de biodiversiteit. De rest van de bomen staat er voor het overgrote deel nog. Een enkeling is bezweken door een herfststorm en dat kan altijd gebeuren, dat hebben de bomen zelf ook niet in de hand.

Eén van de grote problemen bij bosbeheer is altijd de balans zien te vinden tussen veiligheid en ruimte geven aan ontwikkelingen. Je kunt met bomen communiceren en je krijgt reacties. Maar wat een boom je nooit kan vertellen is wanneer hij gevaarlijk is geworden voor zijn omgeving. Omdat ook bomen niet op kunnen tegen stormen. Zelfs kerngezonde bomen kunnen overweldigd worden door stormen waar ze niets tegen kunnen ondernemen.
191120 – 260819